Lezing: “Bokkenrijders, late heksenprocessen in Limburg”: verschil tussen versies

Versie van 18 jan 2025 14:35

27-01-2025 20:00Terug naar Geschied- en heemkundige kring "Het Land van Thorn"Maandag
27-01-2025 20:00
Zaal “Trefpunt 1711”, Steegputstraat 4, te Thorn
door: dr Karen Jeneson Beschrijving
Na de verovering van noordwest Europa door Julius Caesar halverwege de 1e eeuw voor Chr breekt ook in het gebied dat nu Limburg is, een tijdperk aan van ingrijpende veranderingen. De van oorsprong Gallische samenleving met zelfvoorzienende boeren verandert op werkelijk alle gebieden, zoals wonen, reizen, voeding, taal en gebruiksvoorwerpen. De verovering brengt nieuwe inwoners, afkomstig uit alle hoeken van het Romeinse rijk. De inheemse boeren van de regio tussen Maas en Rijn kunnen voortaan met landbouw en veeteelt een flinke duit verdienen, aan soldaten in de legerkampen aan de Rijn en aan de inwoners van de nieuwe steden in de regio, die met elkaar verbonden zijn door een netwerk van Romeinse wegen. Afbeelding https://mdsr.ghklandvanthorn.nl/imsr/i/xx29.jpg bestaat niet

In deze lezing vertelt de spreekster over deze veranderingen, waarbij aandacht wordt besteed aan de nieuwste inzichten die dankzij opgravingen en onderzoek in de afgelopen 20 jaar zijn bereikt.
Hierbij zal ook het Romeinse landschap in de regio Thorn worden belicht. Over de spreker Karen Jeneson studeerde provinciaal-romeinse archeologie aan de VU Universiteit in Amsterdam. In 2013 promoveerde zij op haar proefschrift over het Romeinse villalandschap tussen Tongeren en Keulen. Sinds 2010 is zij werkzaam als conservator van het Thermenmuseum in Heerlen.

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 {{sys:activiteit
-|datum=25-11-2024 20:00
+|datum=27-01-2025 20:00
-|lokatie=Zaal “Aod Thoear”, Steegputstraat 4, te Thorn
+|lokatie=Zaal “Trefpunt 1711”, Steegputstraat 4, te Thorn
-|omschrijving=door : Francois van Gehuchten}}
+|omschrijving=door: dr Karen Jeneson}}
 {{sys:kop:beschrijving}}
-{{sys:blockfloat|top=
+{{sys:blockfloat|top=Na de verovering van noordwest Europa door Julius Caesar halverwege de 1e eeuw voor Chr breekt ook in het gebied dat nu Limburg is, een tijdperk aan van ingrijpende veranderingen. De van oorsprong Gallische samenleving met zelfvoorzienende boeren verandert op werkelijk alle gebieden, zoals wonen, reizen, voeding, taal en gebruiksvoorwerpen. De verovering brengt nieuwe inwoners, afkomstig uit alle hoeken van het Romeinse rijk. De inheemse boeren van de regio tussen Maas en Rijn kunnen voortaan met landbouw en veeteelt een flinke duit verdienen, aan soldaten in de legerkampen aan de Rijn en aan de inwoners van de nieuwe steden in de regio, die met elkaar verbonden zijn door een netwerk van Romeinse wegen.
-“De Limburger is volgzaam, braaf, bescheiden”,… zo luidt het cliché. Het imago van de bokkenrijder staat haaks op dat vooroordeel. De bokkenrijder zette zich vast in onze beeldvorming als een rebel, een Robin Hood, een durver, een arme maar intelligente fopper van het gerecht. Is het om die reden dat de Limburger deze goede slechterik zo koestert? <br><br>
-De oude bokkenrijder werd een toeristisch product. Door de romantiek van de negentiende eeuw begon hij pas te leven om nooit meer te sterven. <br><br>
-Het onderwerp bevat de griezel van het bovennatuurlijke, zoals nachtelijke vluchten op een bok, een godlasterende eed, zwarte rituelen,.. maar ook de gruwel van hun misdaden en brandstichtingen, na een resem afpersende brandbrieven.
-Omstreeks 1772 escaleerden in Overmaas de processen tegen bokkenrijdersbenden. Daar werden misdaden gepleegd door nomadengroepen met een grote actieradius. Ze werden op rekening geschreven van ‘bokkenrijders’, meestal mensen die nooit hun dorp hadden verlaten. In Zuid-Limburg, tussen Maastricht, Heerlen en ‘s-Hertogenrade begon de bloedcarrousel op volle toeren te draaien. <br><br>
-Bokkenrijdersprocessen kenmerken zich door een godlasterende eed en duivelse rituelen. In de Limburgse geschiedschrijving van de achttiende eeuw is de bokkenrijdersgeschiedenis één van de meest beschreven en ook meest omstreden onderwerpen.
 }}{{sys:blockfloat|top=
-{{#tag:easyview|xxuz.jpg|blockfloat=true|thumbsize=200|shadow=true|caption=De Bokkenrijders}}<br><br>
+{{#tag:easyview|xx29.jpg|blockfloat=true|thumbsize=200|shadow=true}}<br><br>
-Mythevorming en emoties voerden veelal de boventoon en ondanks de vloed aan literatuur blijft veel nog duister.<br>
+In deze lezing vertelt de spreekster over deze
-Om de duistere nevelen boven de bokkenrijdershoofden te zien optrekken moeten drie scheidingslijnen worden getrokken tussen:<br>
-.	de echte historische feiten en volksoverlevering of fantasierijke literatuur. <br>
-.	de zeven echte bokkenrijdersgroepen met hun godlasterende eed en de ‘gewone’ schelmen en misdadigers in die tijd.<br>
-.	de gewone bewijsvoering en de afgeperste verklaringen op de pijnbank, waar de beul iedereen deed bekennen wat het gerecht wou horen. <br>
 }}{{sys:blockfloat|top=
+veranderingen, waarbij aandacht wordt besteed aan de nieuwste inzichten die dankzij opgravingen en onderzoek in de afgelopen 20 jaar zijn bereikt.<br>
+Hierbij zal ook het Romeinse landschap in de regio Thorn worden belicht.
 {{sys:kop|tekst=Over de spreker}}
-Gedurende vier jaar heeft historicus François Van Gehuchten (°Geel, 1957, lic. hist. Leuven, 1980) uit Tessenderlo zich aan deze opdracht gewijd. In het werk: Bokkenrijders. Late heksenprocessen in Limburg worden de processen uitvoerig geanalyseerd, louter vanuit de geschiedkundige context en gekoppeld aan de escapades van andere misdadigersgroepen. Voor het eerst komt er een duidelijk chronologisch feitenrelaas want wat is er nu in feite gebeurd? Was de bestraffing terecht? Welke schuld hadden zij werkelijk? Wat bezielde hun bestrijders? Zijn er gelijkenissen tussen de diverse groepen en waarom was dit fenomeen alleen in Limburg mogelijk?
+Karen Jeneson studeerde provinciaal-romeinse archeologie aan de VU Universiteit in Amsterdam. In 2013 promoveerde zij op haar proefschrift over het Romeinse villalandschap tussen Tongeren en Keulen. Sinds 2010 is zij werkzaam als conservator van het Thermenmuseum in Heerlen.
 }}